• In Houten moest de brandweer in actie komen bij een afvalverbranding. Bij een bedrijf aan het Oostrumsdijkje breidde de brand zich dusdanig uit dat er geen controle meer was. De brandweer kwam in actie en bluste de brand.

Nieuwe vrijwilligers helpen brandweer 'uit de brand'

Het tekort aan brandweervrijwilligers in de regio lijkt voorbij. Sinds de start van een wervingscampagne in april vorig jaar meldden zich bij zeven korpsen waar een probleem dreigde in totaal achttien nieuwe vrijwilligers. ,,We zien de toekomst nu positief in, aan motivatie hebben onze vrijwilligers geen gebrek.''

Wouter van Dijk

Dat laatste zegt ploegcommandant Leendert Redert van het korps in Voorthuizen. ,,We zouden nog best een mannetje extra kunnen gebruiken, maar door nieuwe aanmeldingen hebben we niet te klagen.'' In april vorig jaar luidde zijn korps de noodklok vanwege een dreigend tekort aan vrijwilligers. Inmiddels zijn twee nieuwe vrijwilligers en een bevelvoerder in opleiding. Ook bij andere korpsen die eerder een tekort aan manschappen aan zagen komen, is de laatste maanden sprake van nieuwe aanwas: Nijkerk heeft er vijf mensen bij, Lunteren kreeg drie nieuwe vrijwilligers. ,,En nummer vier heeft zich ook al aangemeld'', zegt ploegcommandant Peter van den Berg. Otterlo heeft er twee bij, evenals Harskamp en Hoevelaken, Ederveen heeft er één vrijwilliger bij. In Garderen is al tijden geen sprake van een tekort. ,,Sterker nog, we hebben momenteel twee man op de wachtlijst staan'', zegt ploegcommandant Dick van de Beek.

BESCHIKBAARHEID Ploegcommandant Willem Mulder (Nijkerk): ,,De motivatie is momenteel erg hoog, vooral onder jongeren. Daar ligt het niet aan. Het is vooral de beschikbaarheid overdag die het zoeken naar goede kandidaten bemoeilijkt.'' Dat herkennen collega's van andere korpsen. ,,In Otterlo is de werkgelegenheid afgenomen, waardoor meer inwoners buiten het dorp werken en de beschikbaarheid van vrijwilligers overdag een lastig verhaal is'', zegt ploegcommandant Edwin Lagerwey. ,,Desalniettemin hebben we twee nieuwe vrijwilligers erbij en is er geen sprake van dat vrijwilligers afhaken.''

Met dat laatste reageert Lagerwey op een onderzoek van televisieprogramma EenVandaag, dat maandag 18 januari naar buiten kwam. Volgens dat onderzoek haken veel brandweervrijwilligers af omdat ze vanwege reorganisaties en bezuinigingen niet meer gemotiveerd zouden zijn. Anton Wagtho (Ederveen): ,,Dat beeld herken ik in onze regio niet. Bij ons is nog wel sprake van een tekort en zouden we minstens twee extra vrijwilligers kunnen gebruiken, maar dat heeft vooral te maken met de beschikbaarheid. Wij hebben de indruk dat vanuit de regionale brandweer juist van alles gebeurt om die motivatie goed te houden.''

RAMPTOERISME Wat betreft het op peil houden van de motivatie van vrijwilligers noemt Anton Wagtho (Ederveen) als voorbeeld het recente plan om een 'motivatie-auto' in te gaan zetten, een busje dat nakomende vrijwilligers naar een brand kan brengen als de brandweerwagen al is uitgerukt. Meerdere korpsen hebben zulke plannen, blijkt. ,,Vrijwilligers kunnen zo op eigen gelegenheid alsnog naar de brand en zich melden bij de bevelvoerder ter plaatse'', zegt Edwin Lagerwey (Otterlo). ,,Al moet je bij zoiets ook weer uitkijken dat het niet leidt tot 'ramptoerisme' binnen het korps'', voegt Willem Mulder (Nijkerk) toe. ,,Zelf kiezen wij er liever voor als het nodig is op te schalen naar middelbrand, zodat de tweede groep vrijwilligers alsnog kan uitrukken met een tweede wagen.''

Ook een hulpmiddel als een beschikbaarheidsapp op de telefoon werkt in motivatie positief, bemerken de korpsen. ,,Een handig middel om snel te zien wie op een moment van een melding allemaal beschikbaar zijn'', zegt Frans Fontein (Hoevelaken). De snelle communicatie voorkomt dat vrijwilligers zich voor niets op de kazerne melden.

VEEL MOEITE Al trekt het aantal brandweervrijwilligers iets aan, de vlag kan nog niet uit. Klarens van Kruistum (Harskamp) nuanceert: ,,Ik heb met twee nieuwe vrijwilligers mijn team weer op sterkte, maar ik moet zeggen dat we veel moeite hebben moeten doen om die twee te vinden. Bij de brandweer gaan is, zoals het vroeger wel was, echt geen vanzelfsprekendheid meer. Ook bij werkgevers moeten we steeds meer 'lobbyen' om een handtekening. Ze moeten ermee akkoord gaan dat hun werknemer op stel en sprong bij een brand het werk neerlegt.''

UITRUKKEN MET VIER MAN Verminderde motivatie onder vrijwilligers komt volgens het onderzoek van EenVandaag onder meer door een plan om met vier in plaats van zes vrijwilligers uit te rukken naar een brand. Technisch gezien kan dat in deze regio ook, maar het gebeurt bijna nooit, blijkt uit een rondgang. Het korps Hoevelaken wil in de zomermaanden nog wel eens met vier man uitrukken. ,,Maar dan vragen we ook direct het korps Zwartebroek om er omwille van de veiligheid met een tweede wagen achteraan te komen'', zegt ploegcommandant Frans Fontein. ,,Bij een melding van een tak op de weg of een containerbrand, is uitrukken met zes man ook niet per se nodig, vind ik.'' Ook in Otterlo kan dit als de nood aan de man is voorkomen, bijvoorbeeld bij een keukenbrandje, zegt Edwin Lagerwey. ,,Maar in principe doen we dit niet, je moet ook aan de veiligheid van je manschappen denken.''

Van Kruistum: ,,Bij ons is uitrukken met vier man ook nog niet van toepassing. Ik zeg bewust nóg niet, omdat ik me op langere termijn kan voorstellen dat dat misschien werkelijkheid wordt als het werven van nieuwe vrijwilligers lastiger wordt. Mijn gevoel is dat we de komende tijd heel alert moeten zijn, voortdurend wervingscampagnes moeten houden en ervoor moeten zorgen dat de motivatie onder de vrijwilligers goed blijft.''

REGIONALISERING Het onderzoek van EenVandaag wijst meer in het algemeen op de regionalisering van de brandweer en de gevolgen daarvan. Anton Wagtho (Ederveen): ,,Ik denk dat daarbij de wijze waarop die regionalisering is doorgevoerd een grote rol speelt. Gelderland-Midden was ten opzichte van andere regio's wat later, dat heeft mogelijk een voordeel gehad. Wat ik om me heen hoor, is dat regionale samenwerking minder van bovenaf opgelegd is, maar dat er juist vanuit de werkvloer gedacht is. Dat scheelt nogal, als je het over motivatie hebt.''

Peter van den Berg (Lunteren): ,,Ik heb het idee dat de regionalisering de korpsen in deze regio veel minder drastisch geraakt heeft dan elders in het land.'' Frans Fontein (Hoevelaken): ,,En meer samenwerking tussen korpsen onderling brengt ook voordelen met zich mee, los van de gezamenlijke trainingen. Zo hebben wij vrijwilligers die wonen in Hoevaleken en werken in Nijkerk, zij zijn voor beide korpsen inzetbaar, al naar gelang het moment van de brand. En we hebben een schilder, met klussen in beide plaatsen. Het is maar net waar hij op dat moment aan het werk is.''

foto Het tekort aan brandweervrijwilligers in de regio lijkt voorbij.