• Jankees van Baardewijk is één van de drie oprichters van de online verswinkel PuurDichtbij.

    Arjan Glas

'We willen graag de herkomst van het eten kennen'

Duurzaamheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, begrippen die niet meteen concreet te maken zijn. Toch willen wij hier iets mee. Wat doen lokale overheden, organisaties en burgers met de dilemma's rondom People, Planet en Profit? Wat zijn de belangen, wie is verantwoordelijk en wat geven wij door aan volgende generaties?

Arjan Glas

Jankees van Baardewijk is één van de drie oprichters van de online verswinkel PuurDichtbij. Klanten kunnen met een app verse groenten online bestellen via een app. De bestelde groente kan de volgende dag door klanten opgehaald worden op lokale afhaalpunten. De online verswinkel is actief in de regio Noordwest-Veluwe en Flevoland. Van Baardewijk vertelt over het ontstaan van PuurDichtbij en het concept achter de winkel in relatie tot duurzaamheid.

,,Bij het produceren en consumeren van voedsel zag ik allerlei problemen ontstaan. Wist je dat er per week elf of meer akkerbouwers, boeren of tuinders stoppen met hun vak? De aantrekkelijkheid om het vak uit te oefenen is voor hen enorm gedaald omdat zij niet meer vóór in de voedselketen zitten maar achteraan zijn terecht gekomen. Ze kunnen nauwelijks meer zelfstandig zijn. Ze zijn wel de beheerders van onze bodem, dat ontgaat veel mensen. In de basis is voedsel natuurlijk geen industrie. We hebben nu te maken met schaalvergroting waardoor allerlei dingen onder druk staan. Er wordt gevochten op prijs door hele grote krachten."

[Hoe is PuurDichtbij ontstaan?

,,We zagen dat er veel behoefte is van burgers om de herkomst van hun eten te kennen. Ook bij kinderen. Tijdens de voorbereiding van Puur Dichtbij hebben wij onderzocht wat er leeft bij de mensen. Zo hebben we een kookcursus gegeven op de basisschool voor kinderen van groep zes tot acht. We hebben toen veel basiskennis kunnen overbrengen, bijvoorbeeld over het ei. Met vragen als: komt het kuiken uit het eiwit of uit het eigeel? en wat gebeurd er met een cake als je er geen ei bij voegt? Nederlandse kinderen blijken nieuwsgierig naar de oorsprong van voedsel.

In diezelfde periode was mijn zoon Tom in Italië. Hij vertelde mij dat de kinderen daar op hun tweede al met hun handjes in het deeg zitten bij de bakker. Die kinderen worden meegenomen naar waar het leven is, daar waar voedsel bereidt wordt. Ze kennen de namen van verschillende bloemen en kunnen onderscheid maken tussen verschillende soorten honing.

Waarom is de Italiaan wereldkampioen koken? Dat heeft te maken met wat je investeert in de jeugd. Die Italiaanse kinderen zijn geaard. Het laat zien dat wij in Nederland weer wortels nodig hebben, letterlijk en figuurlijk. Daarom gebruiken wij de wortel in ons logo. Daarnaast willen wij dat de boeren een eerlijke marge overhouden bij de verkoop van hun producten. Wij hebben getest wat er nodig is om te zorgen dat mensen rechtstreeks van de boeren kunnen kopen zonder dat ze daar zelf naartoe moeten. Wij willen zo simpel mogelijk een directe connectie tussen burger en boer leggen. En dat met minimale kosten. Wij hoeven er zelf niet rijk van te worden. Eten van de boer in de buurt is onze ondertitiel. Het is onze doelstelling om zoveel mogelijk mensen te laten genieten van wat dichtbij groeit.

[Op welke manier levert Puur Dichtbij een duurzame bijdrage?

,,Wij willen onze 'footprint' zo klein mogelijk maken. Dat doen we door zo weinig mogelijk kilometers te maken en zo weinig mogelijk producten op te slaan. Dan neemt namelijk de kwaliteit van de producten af en opslag kost energie. Hebben we boontjes uit Kenia nodig terwijl ze ook hier groeien? Of uien uit Egypte? 95% van ons voedsel komt uit het buitenland terwijl Nederland de tweede exporteur van de wereld is als het gaat om landbouw. We zouden dus veel meer voedsel vanuit Nederland kunnen eten dan we nu doen."

[Is het mogelijk om dit initiatief rendabel te maken en te laten groeien?

,,In 2014 zijn we gestart. De eerste fase was: ontdekken of mensen eten willen kopen via een app. Het blijkt dat mensen zelf willen bepalen welke producten ze aanschaffen. Wij bieden die flexibiliteit. Dus geen abonnement, geen verplichtingen. Je kunt zelf je producten kiezen en per keer afrekenen. We zijn nu toe aan de volgende stap. We kunnen de huidige regio volwassen maken en ons team uitbreiden. Daarna breiden we ook uit naar een aangrenzende regio."

[De consument moet extra moeite doen om de producten te bestellen en af te halen. Werkt dit concept?

,,Heel veel mensen zijn geïnteresseerd. We hebben een beperkt tijdslot van anderhalf uur. Daardoor kunnen niet alle mensen die producten willen afnemen, hun producten ophalen. Dat maakt dat mensen nog onregelmatig bestellen. Dat is op dit moment een smalle basis, maar wel een belangrijke basis waar we veel van geleerd hebben. Het komend jaar vullen we die basis aan met bezorging aan huis. Dat doen we met een speciaal daarvoor ontwikkelde fietskar, zo blijft onze 'footprint' klein. We geloven niet in het model om met een vervuilend busje de producten rond te brengen. Dit is nog maar de eerste stap. De consument wil ook graag vlees, zuivel en brood uit de regio bestellen."

[Wat kan de burger (ieder persoonlijk) doen om duurzamer te leven?

,,De fiets pakken. Mijn vrouw wijst mij daar regelmatig op. Waarom neem je de auto? Mijn auto rijdt op gas, dat is hartstikke duurzaam in vergelijking met diesel en benzine. En ik rijd zo lang mogelijk door met mijn auto voordat ik die vervang. Het isoleren van je huis natuurlijk. En kijk bij de aanschaf van producten waar ze vandaan komen en bedenk dan hoeveel brandstof dat gekost heeft."

[Wat doet u zelf aan duurzaamheid?

,,Bij ons staat de verwarming op 19 graden, bij mijn kinderen nog veel lager zelfs. Kijk goed naar wat je kookt. Hoeveel afval koop je? Koop producten die langer meegaan. Zorg dat je producten koopt die hergebruikt of gerecycled kunnen worden."