• De tarweoogst is sterk toegenomen.

    André Verhoef
  • Putters en Puttenaren.

    Brand Overeem

Dankdag voor gewas en arbeid

Dankdag voor gewas en arbeid. Tijd voor een terugblik. ,,Blik eens terug en loof de Heer, dan wordt het dankdag tot Gods eer!", zegt een refrein van een themalied. Alle reden om op deze dag een van de vele kerkdiensten in onze gemeente te bezoeken.

Tijs van den Brink

Wat het weer betreft was het een aparte zomer. We hadden dagen en periodes met uitzonderlijk veel regen. Het werd zelfs zo nat dat het soms leek dat we in het 'Verdronken land van Saeftinghe' verzeild geraakt waren. In den lande was er als gevolg van regen en hagel sprake van schade aan gewassen. En bij hagel bij tuinders bovendien nog glasschade. Op meerdere plaatsen, o.a. in Nijkerk en Landsmeer, waren er windhozen en valwinden, met alle gevolgen vandien.

Maar er was ook een lange periode met uitzonderlijk weinig regen. Denk aan augustus tot oktober. Tal van warmte- en kouderecords op bepaalde data sneuvelden. De warmste dag viel dit jaar op 20 juli met 32,9 graden in De Bilt. Op de meeste feestdagen en plaatselijke activiteiten en festiviteiten was het mooi weer. Maar op het oogstfeest hield men het niet droog. Voor de weerkundigen was het een moeilijke zomer. Hun verwachtingen klopten vaak niet. Jan Hendrik Pelleboer (1924-1992) zou wel zeggen: "De verwachting was wel goed maar het weer hield zich er niet aan…"

GEWAS EN ARBEID Wereldwijd is de tarwevoorraad sterk toegenomen. De schuren puilen uit. Voor granen zoals tarwe en mais worden op de internationale markt inmiddels de laagste prijzen in tien jaar genoteerd.

Gras groeide er genoeg. Landelijk en plaatselijk waren de opbrengsten van de meeste landbouwgewassen uiteindelijk wel weer goed. Maar dat gold niet voor de mais op de lage grond.

Groenten en fruit kwam er in overvloed. En omdat Rusland ons boycot, zitten we met grote overschotten. Het uitzonderlijke mooie weer bij de meeste oogsten was een zegen op zich.

Veel boeren hadden en hebben het slecht. Denk aan de koeien- en varkensboeren. Kranten kopten begin deze zomer: 'Eén op de drie koeienboeren kan zijn rekeningen niet op tijd betalen' en 'Van varkensboeren 40% in financiële nood'. Hier en daar is het al wat verbeterd en hopelijk zet deze trend verder door.

Maar het is niet op alle fronten kommer en kwel: de economie trekt aan, de werkloosheid daalt, de koopkracht gaat vooruit, de huizenprijzen stijgen. In Putten was in 2015 de gemiddelde huizenprijs 337.000 euro, terwijl in de hele provincie Gelderland dat 227.000 euro was. Putten en Rozendaal scoorden daarmee het hoogst. De WOZ-waarde steeg voor het eerst sinds 2010 weer.

LEVEN EN STERVEN 'Oude mensen moeten sterven, jonge mensen kunnen sterven', zo luidt een gezegde. Dat laatste werd ook dit jaar bewaarheid. Denk aan het overlijden van Floor van Til (6), Mees van de Ridder (12) en Daan van de Poll (14).

In de tweede helft van januari kreeg de griep officieel de status van 'epidemie'. In maart overleed in Lichtenvoorde een echtpaar aan de griep. Troost voor de gevaccineerden: dit jaar heeft het vaccin wel geholpen. Althans bij de meesten. Inmiddels hebben de meeste senioren de griepprik alweer gehad voor het volgende seizoen. Op hoop van zegen!

In wel 27 landen is het zikavirus vastgesteld. Probleem is dat er nog geen vaccin tegen is. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt het zikavirus als een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid.

In Nederland eindigt één op de zeven zwangerschappen in abortus: jaarlijks ongeveer 30.000. Wereldwijd gaat het om vele miljoenen. Onthutsende cijfers. En de roep om euthanasie op afroep wordt steeds groter. Als je klaar bent met het leven, moet je er uit kunnen stappen, zo redeneert men. 'Voltooid leven' noemen ze dat.

24 maart overleed voetballer Johan Cruijff op de leeftijd van 68 jaar. Geen Putter of Puttenaar maar algemeen bekend, niet alleen om alles wat met voetballen te maken heeft maar ook om zijn mooie uitspraken als: "Elk nadeel hep se voordeel", "Je moet schieten, anders kun je niet scoren", "Je gaat het pas zien als je het door hebt" en last but not least: "Als ik zou willen dat je het begreep, had ik het wel beter uitgelegd."

Ook het wel en wee van beesten moet ons ter harte gaan. Op 10 juni werd op een pluimveebedrijf in het Friese Hiaure een milde vorm van vogelgriep vastgesteld. Alle 48.000 kippen moesten uit voorzorg geruimd worden. Maar veel en erge veeziekten bleven gelukkig uit.

Trouwens, er zijn nog andere oorzaken van sterfte onder het vee. Denk aan stalbranden. Half oktober stond de teller voor dit jaar al op bijna 170.000 dieren: vooral varkens, kalveren en kippen.

KERK Dit jaar overleden meerdere hervormde oud-predikanten van Putten: op 12 januari H.A. van Slooten (96), op 24 april G.S.A. de Knegt (77) en op 15 juni J. van Wier (95).

Wat de Rooms katholieke Kerk betreft: op 4 juli overleed op de leeftijd van 98 jaar pastoor A.A. Rubrech.

9 maart was het bidstond voor gewas en arbeid. "O Vader, Die al 't leven voedt, kroon onze tafel met Uw zegen; en spijs en drenk ons met dit goed, van Uwe milde hand verkregen."

30 april presenteerde de heer K.A. Gort in de Oude Kerk zijn boek: 'Perioden uit het leven van ds. Johannes Smith (1712-1796)'. Ds. Smith stond in Putten van 1742-1760.

Op 2 juni besloot de algemene kerkenraad van de hervormde gemeente om 's zondags in twee van de zeven erediensten toe te staan dat er twee gezangen gezongen worden. In de twee kerken in het dorp. En passant wordt de nieuwe psalmberijming ook meegenomen. 'Het hijgend hert' moet dan plaats maken voor 'een moede hinde'. Een ingrijpend besluit. Sinds mensenheugenis zong hervormd Putten in de erediensten de Psalmen en de twaalf zogenaamde 'Enige Gezangen'. Dat 'Enige Gezangen' verandert met gebruik van de bundel 'Weerklank' in 'Vele Gezangen'.

Op zondag 19 juni vond in Putten kanselruil plaats tussen hervormde gemeente en de Christelijke Gereformeerde Kerk, die in 1961 vanuit de Ger. Kerk ontstaan is. Wie weet waartoe het leidt.

Zondagavond 27 november a.s. hoopt de hervormde ds. G.C. Klok 's avonds in de Oude Kerk voor de laatste keer als eigen predikant het Woord te bedienen. Hij gaat met emeritaat. Maar liefst 22 jaar stond hij in Putten. Voorbereidingen voor een opvolger worden getroffen.

GEMEENTE 10 maart nam Klaas van der Werf afscheid van de raad. Hij werd Lid in de Orde van Oranje Nassau. De burgemeester zei bij zijn afscheid tegen hem: "Je was een bijzonder raadslid." De vader van Dik Trom zou daar ongetwijfeld aan toegevoegd hebben: "En dat was-ie!"

6 april konden we onze stem uitbrengen voor het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. De opkomst in Putten was 34,9%. Voor stemde 36,2%, tegen 63,3%. Met 'tegen' kon je richting de politiek je frustraties lekker kwijt.

In juni had wethouder Ard Kleijer, wethouder van sportzaken, het even moeilijk. SDC kreeg 375.000 euro subsidie voor een (naar we mogen aannemen niet kankerverwekkend) kunstgrasveld, terwijl de raad daarover nog niet beslist had. Kleijer: "Ik voel me niet schuldig maar wel verantwoordelijk". Een slimme uitspraak. Het liep met een sisser af, hij leverde de betreffende portefeuille in maar mocht als wethouder aanblijven. De raad was milder voor hem dan op 15 maart 2007 voor Wien van den Brink, die als wethouder naar huis gestuurd werd om een bomenkapje op eigen terrein.

De Van Geenstraat kreeg twee joekels van rotondes. Als ze niet te groot zijn, te klein in elk geval niet. In een publicatie van de gemeente lazen we dat de werkzaamheden op vrijdag 1 en zaterdag 2 juli zouden plaatsvinden van 6.00 - 23.59 uur. Op de minuut af aangegeven hoelang men op zaterdag mocht doorwerken. Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen rekkelijken en preciezen, maar duidelijk is dat Putten, als het over de zondagsrust en -heiliging gaat, nog steeds bij de preciezen hoort.

Het verkeersplan Steenenkamer kreeg groen licht. Belangrijke klinkerwegen worden geasfalteerd en enkele wegen krijgen vrijliggende fietspaden.

De doortrekking van de Henslare, richting Station, is ook nog steeds niet gerealiseerd. Maar het gaat wel gebeuren, al moeten we er nog een jaartje op wachten. En al kost het dan langzamerhand een paar miljoen meer dan de gemeente er in 2009 voor had gereserveerd.

Gedelibereerd wordt over een renovatie van het gemeentehuis voor 5,9 miljoen euro. Dat is me nogal wat. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er na veertig jaar wel wat aan gebeuren mag. Maar of het zoveel moet kosten? Hopelijk krijgt het huis door de renovatie, vooral richting Fontanusplein, wat meer uitstraling. En wanneer komt het hert, het wapen van Putten, weer terug op z'n sokkel? Of wordt dit hert nu ook vervangen door een hinde?

Stroud mag voor 1,5 miljoen euro verbouwen maar er is nog weinig van te zien. Ook wat meer uitstraling naar buiten zou dit gebouw niet misstaan. Andere grote kostenpost is het Bosbad. Nu gaat het gerucht dat een wildwaterbaan, met garantie van een kleine drie miljoen euro van de gemeente, een herkansing krijgt. De besturen van Stroud en het Bosbad dreigen regelmatig met aftreden, om zo druk uit te oefenen op de gemeente voor gelden en garanties.

Putten is (samen met Hellevoetsluis) de goedkoopste gemeente voor wat betreft ozb, afvalstoffenheffing en rioolrecht. Om trots op te zijn. Maar de vrees is gerechtvaardigd dat we dat niet blijven. Want het college wil voor volgend jaar, zo lazen we, naar een lastenverhoging van twee procent, terwijl de inflatie een stuk lager ligt: 0,9%. Gezien het coalitieakkoord 2014-2018 mogen we verwachten dat de belastingverhogingen beperkt blijven tot de prijsstijgingen.

Dat de gemeente door een foutje de kans op 60.000 euro heeft laten liggen is jammer van het geld. Andere tegenvaller: De buitendienst van de gemeente kampt(e) met veel langdurig zieken. Voor de vervanging was 60.000 euro nodig. Samen is dat 120.000 euro. Dat is andere koek dan bezuinigen.

Onder dit hoofdstuk nog iets heel anders. De stichters van de 'Veluwse Israel-Vrijstaat', met hun perceel van 3,5 ha aan de Ridderwal/Pasdijk, werden door de Gemeente straf aangepakt. Zo doe je dat met wederhorigen! Gelukkig bleven represailles vanuit Israël tot dusver uit.

SAMENLEVING In 2015 steeg in Putten het aantal woninginbraken met 25%. En dat terwijl het landelijk daalde met 9%. Dit jaar zijn de smiechten in Putten weer op tal van plekken langs geweest. Vooral in Veenhuizerveld en Koudhoorn.

Landelijk is afgesproken dat 95 procent van de ambulanceritten binnen een kwartier op de plaats van bestemming moet zijn. Putten kwam op 83 procent. Voor verbetering vatbaar.

'De rally van Putten' werd afgeblazen. Ze gaan nu naar een andere gemeente. Nou ja, gun een andere gemeente ook een keer wat…

Vrijdagavond 4 maart verwoestte een grote brand het pand van Verhoef Packaging aan de Hoge Eng-Oost. Ook de belendende percelen hadden schade. Wel een paar duizend mensen kwamen kijken. Meelevende en meelijdende kijkers, niet te verwarren met ramptoerisme.

Vrijdag 8 april vond in De Aker de boekpresentatie plaats van 'Putters en Puttenaren'. Een mooie titel. Elke Putter is wel Puttenaar maar elke Puttenaar is nog geen Putter. Verschil moet er wezen. Wethouder Ard Kleijer zei in een interview dat hij zich een rasechter Putter voelt. Toch zal hij het nooit worden, hij voldoet nu eenmaal niet aan de keiharde criteria daarvoor. Het boek met 43 portretten vond z'n weg, al gauw was er een tweede druk nodig. Op naar 'Putters en Puttenaren II!'.

30 mei vond een militaire oefening plaats bij de Ichthusschool - Groene Scheg. Uitgerekend toen 's middags de kleuters tegen drieën dapper zingend "Tot morgen, tot morgen, tot morgen, ja, ja!', hand in hand de school uitkwamen, klonken de schoten en vlogen de hulzen om de oren. De vraag leek gewettigd of ze de morgen nog wel zouden halen. Konden de tere zieltjes, al of niet huilend, er vast aan wennen dat het in de wereld niet altijd pais en vree is.

Volgende week donderdag opent prinses Margriet het mooie, nieuwe gezondheidscentrum Da Costa, aan de Klaas Frisohof. Kan ze meteen even kijken of de Beatrixboom, die daar vlakbij staat, het goed doet. De Koninklijke linde op de rotonde Voorthuizerstraat/Garderenseweg is daar in maart 2011 gepoot.

DANKZANG We begonnen met een themalied. We eindigen met enkele regels uit de 'Enige Gezangen': "O Heer', wij danken u van harte, voor nooddruft en voor overvloed; Waar menig mens eet brood der smarte, hebt Gij ons mild en wel gevoed."